EKOSYSTEM LASU i ŁĄKI

ZAGROŻONE PIĘKNO

Ochrona lasu i łąki ze Strugą Młyńską

30 stycznia 2015 r.

Bydgoszcz otoczona jest pięknymi lasami. Brda, Kanał Bydgoski oraz zieleń są bezspornymi atutami miasta i okolicznych gmin. Tysiące mieszkańców dzielnic: Miedzyń, Prądy i Błonie oraz Białych Błót podjęło decyzję o zamieszkaniu mając na uwadze m.in. unikalne cechy ekosystemu tworzonego przez las, łąkę i Strugę Młyńską. Niestety obszar ten poddany został degradacji. Mieszkańcy podjęli walkę w celu jego obrony.

Struga Młyńska przebiega przez teren nazywany łąkami, który jest obszarem chronionego krajobrazu, położonym w Gminie Białe Błota. Wraz z okolicznymi lasami i fauną tworzą unikalny ekosystem. Jego walory są ważną atrakcją m.in. dla mieszkańców bydgoskich dzielnic Miedzyń, Prądy i Błonie oraz Białych Błót, którzy znajdują tam wspaniałe warunki do rekreacji np. w postaci turystycznego Szlaku im. red. Wojciecha Rzeźniackiego. Urządzono przystanki Leśnej Ścieżki Dydaktycznej „Białe Błota”. Teren wykorzystywany jest przez okoliczne szkoły. Dzieci i młodzież mogą uczestniczyć w zajęciach wychowania fizycznego oraz lekcjach krajoznawczych. Posiadane informacje wskazują, że można dostrzec między innymi: sarny, zające i cenne gatunki chronionych ptaków.  Zdjęcie nr 1 przestawia orientacyjną lokalizację obszaru łąki, lasu i strugi.

Zdjęcie nr 1 Orientacyjne położenie terenu oznaczono czerwonym prostokątem. Z prawej strony (wschód) widoczne jest miasto Bydgoszcz (źródło: Google Earth. Oznaczenie terenu – własne).

Zdjęcie nr 1 Orientacyjne położenie terenu oznaczono czerwonym prostokątem. Z prawej strony (wschód) widoczne jest miasto Bydgoszcz (źródło: Google Earth. Oznaczenie terenu – własne).

Piękne walory ekosystemu zostały docenione przez Samorząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego, który Uchwałą nr VI/106/11 Sejmiku Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 21 marca 2011 roku przyznał mu status obszaru chronionego krajobrazu[1]. Na podstawie art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 roku, Nr 151, poz. 1220, Nr 215, poz. 1664 i z 2010 roku, Nr 76, poz. 489), uchwalono między innymi zakazy:

  1. wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub utrzymaniem, budową, odbudową, naprawą lub remontem urządzeń wodnych;
  2. dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli służą innym celom niż ochrona przyrody lub zrównoważone wykorzystanie użytków rolnych i leśnych oraz racjonalnej gospodarce wodnej lub rybackiej;
  3. likwidowania naturalnych zbiorników wodnych, starorzeczy i obszarów wodno-błotnych;
  4. lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej.

Nadzór nad obszarami chronionego krajobrazu sprawuje Zarząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Cechy terenu zostały zauważone przez członków Komisji Urzędu Marszałkowskiego w trakcie oględzin w lutym 2012 roku.

Pomimo cennych i unikalnych walorów od wielu lat obserwowana jest systematyczna degradacja terenu. Zauważalne są działania, które w konsekwencji mogą doprowadzić do całkowitej utraty unikalnych walorów ekosystemu tworzonego m.in. przez łąkę, las i strumień. W okresie 1980-1989 został zniszczony piękny staw, który powstał w wyniku piętrzenia wody, w pobliżu młyna znajdującego się niedaleko cmentarza przy ul. Tańskich w Bydgoszczy. Na przełomie lat 1990-2000 zbudowano pierwsze domy mieszkalne. Działania te wywołały protest okolicznych mieszkańców. W 2010 roku zauważono kolejne prace, których wynikiem było nawiezienie stosunkowo dużych ilości dotąd formalne niezidentyfikowanych materiałów i substancji. Posiadane informacje wskazują, że może to być gruz, śmieci oraz osady denne pochodzące z rzeki Brdy i Kanału Bydgoskiego. Osady te mogą okazać się szkodliwe dla zdrowia i jako takie powinny być utylizowane zgodnie z prawem. Poniżej przedstawiono wybrane zdjęcia obrazujące skalę zniszczeń, które wykonano w latach 2010-2012. Materiał informacyjny posiadany przez okolicznych mieszkańców jest znacznie bogatszy. Zdjęcie nr 2 przedstawia zanieczyszczoną kałużę powstałą na składowanej substancji wskutek opadów atmosferycznych deszczu.

Zdjęcie nr 2 Wykonane w czasie oględzin. Kolor i zawartość cieczy zatrwożyła uczestników (obawiano się dotknąć kałuży dłonią...).

Zdjęcie nr 2 Wykonane w czasie oględzin. Kolor i zawartość cieczy zatrwożyła uczestników (obawiano się dotknąć kałuży dłonią…).

Na zdjęciu nr 3 widoczny jest las otaczający północną część łąki. Na pierwszym planie widać stosunkowo dużą ilość formalnie niezidentyfikowanej substancji, składowanej na terenie łąki.

Zdjęcie nr 3 Wysokość widocznych na zdjęciu pryzm przekraczała wzrost dorosłej osoby. Na drugim planie widoczny jest las otaczający łąkę.

Zdjęcie nr 3 Wysokość widocznych na zdjęciu pryzm przekraczała wzrost dorosłej osoby. Na drugim planie widoczny jest las otaczający łąkę.

W grudniu 2011 roku teren znajdujący się w północnej części łąki został poddany profilowaniu za pomocą maszyny do prac ziemnych. Składowane substancje zostały przemieszczone na jej terenie. Na zdjęciu nr 4 prezentowane jest m.in. miejsce składowania po zakończeniu pracy koparko-spycharki (na pierwszym planie). Wszystko wskazuje na to, że celem profilowania terenu było umożliwienia składowania większej ilości nieznanych substancji. W głębi widoczne są pryzmy na wyrównanej powierzchni.

Zdjęcie nr 4 Przykład rezultatów działań degradujących teren (na pierwszym planie). Po podjęciu działań przez mieszkańców zauważono pracujący ciężki sprzęt do prac ziemnych (koparko-spychacz). Wyrównano teren, substancje składowane są do dzisiaj.

Zdjęcie nr 4 Przykład rezultatów działań degradujących teren (na pierwszym planie). Po podjęciu działań przez mieszkańców zauważono pracujący ciężki sprzęt do prac ziemnych (koparko-spychacz). Wyrównano teren, substancje składowane są do dzisiaj.

Degradacja polegała także na usunięciu drzew. Nowa droga wzdłuż strugi ogranicza dostęp do wody niektórym zwierzętom np. gadom i płazom. Zdjęcie nr 5 przedstawia zniszczenia po wycince drzew. Pod drzewami znajduje się Struga Młyńska.

Zdjęcie nr 5 Wycinka drzew wzdłuż Strugi Młyńskiej.

Zdjęcie nr 5 Wycinka drzew wzdłuż Strugi Młyńskiej.

Wobec obserwowanych działań degradujących naturalne środowisko tego pięknego terenu mieszkańcy osiedla Miedzyń podjęli szereg czynności mających na celu zachowanie jego pierwotnych walorów. W grudniu 2011 roku, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska na podstawie art. 65 § l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, póz. 1071 ze zm.), przekazał sprawę przedmiotowego terenu: Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego dla Miasta Bydgoszczy, Staroście Bydgoskiemu, Przewodniczącemu Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego, Wójtowi Gminy Białe Błota, według właściwości.

Dokument nr 1 Fragment pisma Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska do Przewodniczącemu Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

Dokument nr 1 Fragment pisma Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska do Przewodniczącemu Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

Zarząd Gminy Białe Błota zdobywał nagrody w uznaniu dbałości o środowisko naturalne. Także w przypadku przedmiotowego terenu zostały podjęte skuteczne działania mające na celu zachowanie jego pierwotnych walorów. Skutkowały one – między innymi – usunięciem części nawiezionych substancji i materiałów, wśród których mogą znajdować się także takie, które są szkodliwe dla środowiska i zdrowia ludzi. Zdjęcie nr 6 przedstawia m.in. las wokół południowej części łąki. Na pierwszym planie substancje, które zniknęły po interwencji mieszkańców.

Zdjęcie nr 6 Widoczne pryzmy zniknęły po interwencji mieszkańców

Zdjęcie nr 6 Widoczne pryzmy zniknęły po interwencji mieszkańców

W dniu 30 października 2014r. przedstawiciele mieszkańców osiedli Miedzyń i Prądy uczestniczyli w sesji rady Gminy Białe Błota, która podjęła uchwałę w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego „Białe Błota Północ”. Postanowienia uchwały wskazują między innymi, że oznaczone tereny „przeznacza się na tereny zieleni objętymi formami ochrony przyrody zgodnie z przepisami o ochronie przyrody”. Obowiązuje zakaz realizacji wszelkich prac budowlanych oraz dokonywania zmian stosunków wodnych. Formy ukształtowania ternu nie mogą być zmieniane (z wyłączeniem prac związanych z zabezpieczeniem przeciw-osuwiskowym)[2]. Zagospodarowanie terenu musi prowadzić do utrzymania i ochrony wartości przyrodniczych i różnorodności from krajobrazowych[3]. Ponieważ przedmiotowy obszar znajduje się w Obszarze Chronionego Krajobrazu Wydm Kotliny Toruńsko-Bydgoskiej obowiązujące są wszelkie nakazy i zakazy dla tego obszaru chronionego. Uchwała została ogłoszona dnia 10 listopada 2014r. w Dzienniku Urzędowym Województwa Kujawsko-Pomorskiego.  Zgodnie z prawem weszła ona w życie 14 dnia od daty ogłoszenia.

Dotychczasowe działania mieszkańców doprowadziły między innymi do podjęcia czynności przez organy władzy samorządowej i państwowej. Właściciel terenu deklarował jego wykorzystanie zgodnie z obowiązującym prawem. Mamy nadzieję, że skutecznie zostanie zneutralizowana presja inwestycyjna. Budowa osiedla domów jednorodzinnych byłaby szkodliwa dla obecnych i przyszłych mieszkańców Białych Błót, Miedzynia, Prądów i Błonia. Konsekwencją prac budowlanych, które – wg posiadanych informacji – w obecnym stanie prawnym nie mogą być realizowane, byłoby nieodwracalne zniszczenie unikalnych walorów pięknego ekosystemu objętego ochroną. Będziemy informować o przebiegu dalszych działań i ich wynikach. Zapraszamy do współpracy osoby, którym zależy na zachowaniu pięknych walorów środowiska naturalnego otaczającego Białe Błota, Miedzyń, Prądy i Błonie.

   

________________________________________

[1] Wcześniej obszar chronionego krajobrazu został ustalony na podstawie Rozporządzenia Wojewody Bydgoskiego nr 9/91 z dnia 14 czerwca 1991r w sprawie utworzenia 22 obszarów chronionego krajobrazu w województwie bydgoskim (Dz.U. Województwa Bydgoskiego nr 17 z 1991 r.) oraz Rozporządzenia nr 11 Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 09 czerwca 2005r. (Dz. U. Woj. Kuj-Pom nr 72 poz. 1375).

[2] Rozdział 3

[3] Rozdział 2. §6.1. Ust. 4